| Mediamanagement |
|
Bij Rhetorica Communicatietrainingen verzamelden zich onlangs vijf onafhankelijke communicatiespecialisten, om naar willekeurig gekozen, actuele momentopnames van topmensen uit bedrijfsleven en politiek te kijken. Communicatietrainer Greet Kral bekeek houding, gebaar, stem en taalgebruik. Retoricus Fred Halewijn bekeek argumentatie van de kernboodschappen. Mediatrainer Lot Wijlhuizen bekeek de omgang met de pers. Twee 'leken' (medewerkers van Rhetorica) beoordeelden de topmensen op algehele vertrouwenwekkendheid, en bekeken meteen of ze eigenlijk wel antwoord gaven op de vraag. Ben Verwaayen 9 'Natuurtalent' medium: Buitenhof interviewer: Peter van Ingen thema: topbeloningen Non-verbaal 9. "Verwaayen verstopt zich niet. Hij heeft een open houding en maakt korte zinnen zonder stopwoorden - zo helder als glas. Bovendien hanteert hij sterke metaforen. 'Wat is een hoog salaris? Laatst reed bij mij de loodgieter voor in een Jaguar. Hij vroeg de hoofdprijs. Ik betaalde het, want hij presteerde. En ik weet dat goeie loodgieters zeldzaam zijn.' Hij brengt een complexe discussie naar een eenvoudig niveau. Een natuurtalent." Argumenteren 9. "Hij weet verdomd goed wat hij weet en waar hij staat. Vraag: 'U had een aanvaring met de aandeelhouders deze zomer over uw hoge salaris, hè?' Eerste reactie: 'U bent er echt niet bij geweest hè?' Vervolgens geeft hij alsnog een relevant antwoord: '96% van de aandeelhouders was het eens met ons beloningsvoorstel.' Hij onderbouwt zijn positie ook. 'Een salaris moet legitiem zijn en transparant. Ons voorstel was legitiem en transparant, dus wat mopper je dan nog? Dat het te hoog is? Toppers verdienen nu eenmaal een topinkomen.' Daar klinkt hij wat simpel, maar hij is vervolgens redelijk genoeg om te stellen dat 'een topman recht heeft op een vast salaris en prestatiebonussen, maar niet op een beloning voor falen."' Omgang met de pers 9-. "'Toppers verdienen een topinkomen' -hij benoemt zijn eigen positie zonder arrogant te worden. Van Ingen is wel erg aardig voor hem: 'Je stond ooit bekend als een soft spoken Dutchman. Je hebt het dus goed gedaan als polderjongen in de UK.' Zelfs met zo'n verdacht compliment weet hij raad: 'Dat is vriendelijk van u.' Als Van Ingen vervolgens de aanval inzet, schakelt Verwaayen razendsnel. Van 'beleefd' naar 'humor' naar 'serieus' en weer terug naar 'vrolijk.' Daardoor boeit hij. Daar komt bij dat hij over alles wat zinnigs te melden heeft. De overgang van 'vrolijk' naar 'serieus' was mij iets te hevig. Dat is schrikken, het lijkt plots of hij heel kwaad is. Als je hem werkelijk aanvalt, zoals Jeroen Pauw bijvoorbeeld, zit er een heel andere meneer." Leken 9. "Hij heeft een simpelheid die we net kunnen hebben. En we zijn onder de indrukvan die guitige oogjes." Leo van Wijk 7,5 'Puur zonder visie' medium: NOVA interviewer: Jeroen Pauw thema: de fusie Non-verbaal 7,5. "Bij zijn introductie geeft hij een doelbewust knikje. Heel goed: de eerste klap is een daalder waard. Toch zit hij eerst nog wat geblokt, later gebaart hij wat meer. Hij houdt goed oogcontact. Als hij toch wegkijkt, is dat om uit zijn geheugen te putten. Dat maakt hem echt. Zijn spraak is goed te volgen, omdat hij duidelijke klemtonen legt op de passages die hij belangrijk vindt. Hij laat zich niet gek maken door een dit keer wel zeer agressieve Pauw. Hij is in positieve zin gewoon. Zijn licht Amsterdamse accent hè, dat helpt toch." Argumenteren 8. "Op het spervuur aan vragen antwoordt hij adequaat, maar hij krijgt geen tijd ze uit te werken. Zo gaat het van de hak op de tak, maar dat is niet zijn schuld. Ondanks Pauw weet hij er toch nog een serieuze reeks argumentaties voor de fusie uit te persen: Europa wordt één, Nederland is klein maar heeft een groot netwerk, enkelvoudige maatschappijen kunnen simpelweg niet overleven." Omgang met de pers 7. "Pauw wil alleen maar scoren: 'Heb je nu een baas boven je? Wat vond hij van jouw hogere salaris? Je krijgt weer een boete als je deze samenwerking afbreekt, hè?' De reacties van Van Wijk op deze voorspelbare vragen zijn saai en slecht voorbereid. Zo laat hij zich tot passief slachtoffer maken, en wordt hij overdonderd. Hoe je tegen dergelijke vlegelachtigheid te wapenen? Door een doel te hebben. Hij is een goeie lobbes, en waarschijnlijk is hij daarom geliefd bij de mensen binnen KLM, maar daarbuiten komt hij visieloos over." Leken 7. "Hij lijkt puur, geeft eerlijk antwoord op de vragen. En omdat Pauw er een wedstrijdje van maakt, wint Van Wijk aan sympathie. Maar zijn boodschap? Warrig. Hij kan mijn aandacht niet vasthouden, ik dwaal steeds af." Gerlach Cerfontaine 7 'Zichtbaar worstelend' medium: NOVA interviewer: Twan Huys thema: de rekenfout in het milieueffectenrapport Non-verbaal 6. "Omdat hij zich duidelijk moet inhouden, houdt hij zijn handen gevouwen op tafel. Dat geeft hem houvast. Zijn duimen priemen daardoor wel steeds irritant omhoog. Hij houdt goed oogcontact, waardoor je kunt zien hoe defensief hij kijkt. Hij maakt geen afgeronde zinnen: een permanente woordenstroom. Zijn minachting over de commotie kan hij nauwelijks onderdrukken. Steeds weer zegt hij dat hij 'de buren' serieus neemt, maar door de melodie waarop hij dat zegt, voel je de brandende 'economische belangen' op de achtergrond. Een verongelijkt jongetje." Argumenteren 7. "Hij krijgt van Huys nauwelijks de kans zijn argumenten uit de doeken te doen. Het argument 'economie' mag hij niet afmaken. Huys wil steeds maar die naam van de foutenmaker horen, maar die krijgt hij niet. 'Ik ben verantwoordelijk voor die fout,' zegt Cerfontaine beschaafd. 'Een excuus zou dus op zijn plaats zijn?" wil Huys weten. 'We moeten het aan de buren en de maatschappij uitleggen, dat is heel belangrijk.' Daar komt hij niet aan toe." Omgang met de pers 8. "De journalist is veel beter voorbereid dan hij en maakt het hem erg moeilijk -toch blijft hij rustig. Als hem erop wordt gewezen dat hij zichzelf tegen- spreekt, geeft hij dat toe. Slim wijdt hij niet teveel uit over zijn economische argumenten. Het is duidelijk dat hij geen ruzie wil. Hij moet langer mee dan bijvoorbeeld een Moberg, die niets te maken heeft met het Nederlandse volk." Leken 7. "Je ziet hem worstelen met het dilemma milieu/economie. Hij probeert dat zo zorgvuldig te doen, dat we ons bijna met hem identificeren -totdat hij alsnog over de gevoeligheden heen walst. Zo heeft hij het in het begin heel geloofwaardig over 'de buren,' alsof hij er een band mee heeft- Maar dan ratelt het plots van de 'procedures,' 'economische effecten,' 'transparant maken' en 'uitleggen.' Zo laat hij toch nog de buurtjes in de kou staan, en creëert hij heel slim draagvlak bij de rest van de samenleving, over de rug van de buren heen." Sybilla Dekker 6,5 'Onnodig voorzichtig' medium: Het Capitool interviewer: Violet Falkenburg thema: emancipatie vrouwen in bedrijfsleven (minister Dekker toen nog in de rol van directeur NVOB, (Nederlandse Vereniging voor Ondernemers in de Bouw). Non-verbaal 6,5. "Lange, aan elkaar gebreide, monotoon uitgesproken zinnen, moeilijke woorden, verkeerde klemtonen, veel nuances, geen voorbeelden, veelbelovende referenties aan 'bepaalde problemen' die nooit worden uitgewerkt. Ze komt heel deftig over, politiek correct. Enthousiasmeert niet." Argumenteren 6. "Geeft relevante antwoorden, vrij uitgebreid zelfs. Ze geeft blijk van waar het aan schort: de vrouw heeft steun nodig van haar omgeving om een carrière op te bouwen. 'Als je de structuur verandert, gaat het beter.' Maar onderbouwing met voorbeelden: geen. Hoewel ze zicht moet hebben op de dagelijkse praktijk van vrouwen in de bouw, geeft ze daar geen enkel kijkje in." Omgang met de pers 7. "Ze heeft geen duidelijk doel voor ogen. Jammer, want de journaliste biedt haar alle gelegenheid. Ik neem aan dat ze een lans wil breken voor de emancipatie van de carrièrevrouw, maar zelf komt ze helemaal niet geëmancipeerd of vrijgevochten over: vlak, supervoorzichtig -terwijl ze niets te verliezen heeft." Leken 6. "We hebben een bijzonder lauw gevoel bij deze dame. De opname is een paar jaar oud, maar toch. Wat is er nou zo bijzonder aan haar?" Anders Moberg 5,5 'IJskoud rationeel' medium: NOVA interviewer: Willem Lust thema: de gegarandeerde bonus Non-verbaal 7. "Hoe zwaar Lust hem ook onder vuur neemt, hij blijft ontspannen, vriendelijk lachen. Hij behoudt volstrekte controle: knijpt zijn handen niet vast, gebaart rustig, blijft goed kijken met zijn vertrouwenwekkende hondenogen. Hij weet zelfs enige emotionele lading in zijn stem te leggen. Elk antwoord sluit hij positief af: het gaat allemaal best lukken, het zal heus meevallen." Argumenteren 5. "Wat een merkwaardig gesprek. De kwestie is zeer emotioneel, het volk wil een verklaring maar Moberg geeft alleen uiterst rationele en egocentrische antwoorden. Zijn kernargumentatie is: ik loop veel risico, ik weet niet waarin ik terechtkom, ik wil een premie. De journalist probeert halsstarrig iets van 'begrip' los te peuteren. Pas als het woord 'circus' valt, wordt Moberg verbeten. Dan heeft hij er de pest in, maar het verandert niets aan zijn ijskoude standpunt." Omgang met de pers 5. "Overmatig getraind. Hij formuleert afgemeten kernboodschappen, maar onderbouwt ze niet. Hij knikt ja, maar uit zijn antwoord blijkt niet dat hij het werkelijk begrijpt. Technisch klopt het allemaal, maar elke betrokkenheid ontbreekt. Je kunt je afvragen: móet hij op de emoties van het volk ingaan? Ja, als zijn doel is: maatschappelijk draagvlak creëren." Leken 5. "De superieure Viking die ons wel komt redden. Uitstralen dat hij begrip voor de volkswoede heeft, maar het tegenovergestelde zeggen. Om nog giftiger van te worden dan je al was." Wim Dik 5- 'Vat vol frustratie' medium: Buitenhof interviewer: Paul Witteman thema: ontslag als voorzitter Platform Versnelling Energieliberalisering door voormalig minister Annemarie Jorritsma Non-verbaal 5. "In het begin doet hij alles goed, maar al snel gebaart hij steeds wilder, praat met steeds hogere uithalen en steeds langere zinnen, en voert hij zijn spreektempo onnavolgbaar hoog op. De combinatie van volume, snelheid en driften legt zo'n vreselijke druk op je dat je spoedig afhaakt." Argumenteren 4. "Hij doet alsof hij argumenteert, maar valt voortdurend terug op wederkerende vragen waaruit veel verontwaardiging blijkt. 'Waarom ben ik opgehouden?' 'Waarom moeten wij ineens iets uitleggen?' 'Waarom hangen wij in het luchtledige?' Daarop geeft hij geen antwoord, maar hij stelt ze ook niet aan Jorritsma die tegenover hem zit." Omgang met de pers 5. "Hij stoot je af en trekt je weer aan. Omdat hij zo doorwalst, valt mijn scherm snel, maar ik merk dat door zijn hoge mate van betrokkenheid ik tóch weer probeer aan te haken. Maar identificatie: nul. Hij is visionair, maar gevaarlijk visionair omdat hij niet kan luisteren. Hij heeft ook geen enkel mediadoel. Het onderwerp is emotioneel: zijn ontslag. Maar zijn emoties zitten teveel de inhoud in de weg. Witteman hoeft niets te doen. Dik graaft zijn eigen graf." Leken 4,5. "Deze man is zwaar in zijn kruis gegrepen. Een gefrustreerde drammer. Hij zit op zich fair in elkaar, geeft iedereen in 'het speelveld' eer -zelfs de minister die hem ontsloeg. Maar zelf krijgt hij geen eer, vindt hij. Hij is als een jongetje wiens speelgoed is afgepakt. Puur feitelijk zou ik zeggen: inderdaad, als ze het mij zouden flikken. .. Maar hij speelt het spel verkeerd. Hij moet háár vragen stellen. In plaats daarvan speelt hij het slachtoffer. En de slachtofferrol, daar hebben wij leken een hekel aan." |